Activiteiten
Musea, butenplekken en uutstapies in de umgeving.
Het dörp
Oaver Rolde
Rolde is een esdörp op de Rolderrug, midden in Drenthe, an de N33 tussen Assen en Gieten. Op 1 januari 2023 woonden d'r 3710 luu. De naom komt in 1232 veur het eerst veur, as Rotlo, wat ‘rood bos’ kan betekenen of ‘rooid bos’.
Een dörp rond brinken
Rolde is bouwd zoas de olde Drentse esdörpen: rond brinken, mit de gezamenlijke akker, de es, d'r neist. An de Kerkbrink staot de Jacobuskerk, an de Grote Brink de korenmolen. Molenmaker Hunse uut Assen bouwde die in 1873, nadat de veurige molen in 1872 afbrand was. Vrijwillige molenaars laoten hum nog altied draaien en malen.
Waor Drenthe recht sprak
Drenthe was vrogger verdeeld in zes rechtsgebieden, de dingspelen, en Rolde was het middelpunt van het Rolderdingspel. De Etstoel, de hoogste rechtbank van Drenthe, kwam drei keer per jaor bie mekaor: twee keer in Rolde en ien keer in Anloo. Elk dingspel stuurde d'r vier etten hen. Vanaf 1428 werden de zittingen in Rolde in de Jacobuskerk holden, tot de rechtbank in 1688 naor Assen verhuusde.
De gotische karke werd tussen 1399 en 1428 bouwd. Heur toren was een baken veur reizigers op weg naor Groningen, en de olde karrensporen op het Balloërveld wiezen d'r nog altied hen.
Het wapen van Rolde
Op 28 november 1922 kreeg de gemeente Rolde een eigen wapen: een golden schild mit een rode baan in het midden, mit daorop een zilveren zwaord en een klein zilveren kruus. An beide kanten van de baan staon twee rode rechterhanden mit twee opstoken vingers, zoas bie het zweren van een eed.
Het wapen verwiest naor de Etstoel. Het zwaord en het kruus staon veur het recht, de vier handen veur de vier etten die Rolde naor de rechtszittingen stuurde: twee uut de ridderschap en twee uut de eigengeërfden, de boeren mit eigen grond.
In 1950 kwamen d'r een kroon en twee schildhouders bie. Dat binnen ok twee etten: links een edelman mit een degen en een hoed mit struusveren, rechts een boer mit een schriftrol in zien hand. Op 6 december 1950 werd dit wapen an de gemeente verleend.
De vlag en het logo
Op 9 februari 1962 stelde de gemeenteraad ok een vlag vast, ontworpen deur G.A. Bontekoe: een gele en een rode baan, mit het kruus op het geel en het zwaord op het rood. Toen Rolde in 1998 opgong in Aa en Hunze, verdwenen het wapen en de vlag. In het wapen van Aa en Hunze is niks van Rolde overnomen.
Het schild zit nog altied in het logo van Rolde.nl: een moderne versie van het wapen, mit het zwaord, het kruus en de vier handen.
Van gemeente Rolde naor Aa en Hunze
Tot 1998 was Rolde de hoofdplaots van een eigen gemeente. Daor heurden ok de dörpen Grolloo, Balloo, Schoonloo en Amen bie, en de buurtschappen Ekehaar, Nijlande, Deurze, Geelbroek, Marwijksoord, Papenvoort, Nooitgedacht, Eleveld en Eldersloo.
Rolde had drei gemeentehuzen. Het eerste ston an de Hoofdstraat 25, op de splitsing mit de Gieterstraat en de Grolloërstraat, in een pand dat Sicco Tjassens in 1797 bouwde. In 1918 verhuusde het bestuur naor een nij gemeentehuus an de Hoofdstraat 11, ontworpen deur architect J. Neisingh uut Assen. Van 1974 tot 1998 zat de gemeente an de Grote Brink 3, in de veurmalige lagere landbouwschool uut 1952.
In 1998 gong Rolde mit Anloo, Gasselte en Gieten op in de nieje gemeente Aa en Hunze, die heur gemeentehuus in Gieten hef. Het gemeentehuus an de Hoofdstraat 11 is noe een woning mit kantoorruumte en staot d'r nog vrijwel gaaf bie, mit het achtkantige torentie op het dak.
Het station
Van 1905 tot 1947 had Rolde een station an de spoorlijn van Assen naor Stadskanaal, anlegd deur de Noordoosterlocaalspoorweg-Maatschappij. Het stationsgebouw uut 1903 is ontworpen deur de Amsterdamse architect Eduard Cuypers. De spoorlijn is in 1972 afbroken; het gebouw is noe een woonhuus en een rijksmonument.
De Roldermarkt en de eerste TT
De Roldermarkt begon as veemarkt: volgens de organiserende vereniging OVVR werd d'r sinds 1785 vee verhandeld. Tegenwoordig is het een feestweke in september, mit de peerdenmarkt, een warenmarkt, een landbouwbeurs en een karmis.
In 1925 begon en eindigde in Rolde de allereerste TT, op een circuit van 28,4 kilometer over de wegen naor Borger, Schoonloo en Grolloo. Vanaf 1926 werd de race bie Assen verreden. Over beide olde circuits loopt noe de Tour de TT, een motor- en een fietsroute.
Hunebedden en natuur
Op de es bie de karke liggen de hunebedden D17 en D18, op zo’n 200 meter van mekaor. Ze binnen bouwd tussen 3400 en 3200 veur Christus.
Om Rolde hen ligt het Nationaal Park Drentsche Aa, mit beekdalen, esdörpen, heide en bos. Bie Balloo ligt het Balloërveld, ruum 360 hectare heide mit grafheuvels en een schaopskooi. An de raand van het dörp liggen de Rolder zandverstuiving, die sinds 2016 wordt hersteld, en het hertenkamp an de Bosrand. Rolde is een etappeplaots van het Pieterpad.
Ontdek Rolde
